Pire
Pireler küçük, kanatsız, koyu kahverengi ve kan emici böceklerdir.Kan emici 1.800 dolayında böcek türüne verilen genel bir addır. Tropik, astropik ve ılıman bölgelerden kutup bölgelerine kadar yayılmış olan bu böcekler özelleşmiş vücut yapıları sayesinde memelilerin ve kuşların derisine tutunarak kanlarını emer, konakları arasında yer değiştirirken tehlikeli hastalıkları da bulaştırabilir. insanlarda vebanın bulaşmasında rolü oynayan kene piresi (Xenopsylla cheopis) ve akrabaları eski tarihlerde cok sayıda telefada yol acmıştır.Pireler dış parazitler olup Memelilerin ve kuşların kanlarını emerek yaşamlarını sürdürürler. Boyları 1,5 -3,3 milimetreye kadar değişiklik gösterir. Hızlı hareket edebilen genelde koyu renkli canlılardır. Genellikle köpek, kedi, insan, tavşan ve kümes hayvanlarında yaşarlar ve ısırdıkları yerleri uyuşturmak için kullandıkları salgı kaşıntı yaratır. Alerjik reaksiyon gösterildiği takdirde deride kızarıklıklar oluşur. Taşıdıkları Yersinia pestis adlı bakteri insanlarda hıyarcıklı veba hastalığı meydana getirir.
Pire üç çift güçlü bacağının yardımıyla gövde uzunluğunun 200 katı uzaklığa sıçrayabilir. Erişkin pirelerin uzunluğu 1-10 mm arasında değişir.
Bilimsel Sınıflandırma
•Alem: Animalia
•Şube: Arthropoda
•Sınıf: Insecta
Bir pire üç çift güçlü bacağının yardımıyla uzunluğunun 200-250 katı uzaklığa sıçrayabilir. Küçük ve yuvarlak başında yer alan ağız parçalarıyla, üzerinde yaşadığı memelilerin ve kuşların derisini delip kanını emerler. Gövdesi yanlardan iyice basıktır. Başının gerisinde ve gövdesinde sıralar halinde diken şeklinde çıkıntılar bulunur. Gövdesinin şekli sayesinde üzerinde yaşadığı canlının kılları veya tüyleri arasında çok hızlı hareket ederler. Gövdesindeki arkaya yatık çıkıntılar ise geriye doğru kaymasını engeller.
Dişi pireler yumurtalarını canlıların kılları arasına ve yaşadıkları çevredeki, pislik ve artıklarla dolu korunaklı yarık,cukurluk ve çatlaklara yerleştirler. Böylece yumurtadan çıkan larvalar besin sıkıntısı çekmez. Larvalar çok küçük ve beyaz tırtıllara benzer. Yeterince beslenen larvalar bir tırtıl gibi çevrelerine koza örüp pupa evresine girer. Kozadan erişkin biçimini alarak çıkan pire artık bir asalaktır.
Pireler memeliler ve kuşların asalağıdır. Asalağın üstünde yaşadığı canlılara "konak" denir ve pirelerin birçok türü belli bir konakta yaşamayı yeğler. Ama pireler sık sık bir konaktan öbürüne geçer ve etçil ve yabani hayvanlar genellikle avladıkları hayvanlardan pire de alırlar.
Pireler bir konaktan öbürüne kolayca geçebildiklerinden ve kan emerek beslendiklerinden, hasta olanlardan sağlıklı olanlara mikrop taşıyan tehlikeli hayvanlardır. İnsanlarda görülen hıyarcık vebasının lağım faresi üzerinde asalak olarak yaşayan pirelerin ısırığıyla insanlara bulaştığı anlaşılmıştır. bilindiği gibi bu hastalık orts cağda insan popülasyonunun 4 de 1 ini yok etmişdir.lağım farelerinin sayısı bir ölçüde azalmış olduğundan hıyarcık vebasına günümüzde pek rastlanmaktadır. pire ayrıca alerjik reaksiyonlar ve cilt hastalıklarına yol acmakdatır,
Ayrıca pireler tifüs ile tularemi ya da tavşan vebası adlarıyla tanınan hastalıklara yol açan mikropların taşıyıcıları arasındadır. Sayısı 1800'ü bulan pire türlerinden yalnızca az bir bölümü cok tehlikelidir.
ülkemizde görülen pireler şunlardır;İ
su piresi,insan piresi,pamuk piresi,kum piresi,kedi piresi,köpek piresi
Pireler kanatsız, küçük yapılı canlılardır. Pirenin 6 ayağı bulunur ve ön ayakları kısa arka ayakları ise uzun bir yapıdadır. Bu sayede çok uzak mesafelere kadar zıplayarak uçabilirler. Bir de Pirenin ayakları üzerinde tutunma çengelleri bulunur bu çengeller sayesinde insanlar ve hayvanlar üzerinde rahatlıkla hareket eder.
İnsan Piresi
İnsanlar üzerinde yaşarlar.bu preler vücut ısısını insan ısısına ayarlarlar.İnsan vücudu dışında yaşayamazlar. İnsanlar üzerinden beslenen bu pireler kan emerek beslenir. Ağız kısmındaki delici ve vakumlayıcı iğnesi ile insan kanını damarlardan vakumlarlar. İnsan piresi, günde 2-4 kez ısırarak doyuncaya kadar kan emer. İnsanları ısırdığı zaman,insanlar hemen anlarlar bunu neden ısırılan yerde yanma, kaşıntı ve acı hissedilir. İnsan piresi kan emdikten sonra insan üzerinde elbise dikişlerinde saç aralıklarında görülürler . Bu türün dışında insan üzerinde kedi piresi, köpek piresi ve fareden gelen pireler de bulunabilir. Pire fark edilir edilmez mutlaka ilaçlama yapılır.Kesinlikle dışarıdan alınan tarım ve ziraat ilaçları pek işe yaramaz. Pire çok çabuk üreyen bir böcek olduğu için ve dayanıklı bir bünyesi olduğu için bu ilaçlar ile ölmez. Pire ilaçlaması için mutlaka ilaçlama şirketleri ve firmaları ile çalışın.
Pamuk Piresi
6-7 mm boyunda kahve renginde bacak ve antenleri uzun, emici bir pamuk zararlısıdır. Bitkinin genç aksanlarının, tarak ve çiçeklerini emerek zarar yaparlar. Taraklar pırıltılı bir görünüm alırlar. Anormal derecede tarak ve elma dökümü olur. Taç yaprakları büzülür, kıvrılır. Taraklarda parlak noktalar halinde lekeler hasıl olur. Pamuk Piresi Mücadelesi: Kontrol edilen 100 bitkiden 15 tanesinde zararlı görüldüğünde tarımsal kuruluşların tavsiyesine uyarak o yılki en etkili ilaçla mücadele yapılmalıdır.
Köpek Piresi
Köpekler ve evcil hayvanların üzerinde yaşayan haşeredir.Kedi ve insan piresinden büyüktür. Üzerinde yaşadığı (inek, köpek, keçi, koyun, tilki, sincap, tavşan.vb) hayvanların vucut ısılarına göre kendini ayarlayarak bu hayvanlar üzerinde parazit olarak beslenir. Hayvanlardan insana geçtiğinde hayvandaki bulunan mikrobu insan vücuduna gecirir. Böylece ara taşıyıcı olarak insana hastalık bulaştırmış olurlar.
Pire İlaçlamada Kullanılan İlaçlar ve İlaçlama Yöntemleri
Pire ile mücadelesinde kullanılan ilaçlar amaclara göre farklılık gösterir. Eğer pireler bir hayvan üzerinde ise mutlaka Veteriner hekim kontrolünde ilaçlar kullanılarak hayvana zarar vermeden tedavi edilir. Ortamda pire varsa ilaçlama şirketinin ve ilaçlama firmasının işidir. Kendi başınıza eczanelerden kokulu veya farklı ilaçlar alarak ilaçlama yapmayınız, çünkü yanlış yapılan bir ilaçlama ile hem çevrenizdeki canlılara hem de kendinize ciddi zararlar verebilirsiniz. İlaçlama şirketi olarak yıllardan beridir bu konuda uzman elemanlar ve Veteriner hekim kontrolünde sağlık bakanlığı onaylı ilaçlar la garanti li ve ekonomik ilaçlama yapıyoruz.
Pire ile ilgili sık sorulan sorula
1-pire nedir?
İnsanlar ve hayvanlar dan kan emerek beslenen bir parazit tir. Pirenin vücudu yanlardan basıktır. Pirenin bedeninde toplamda 6 ayağı bulunur ve ön ayaklar arka ayaklara oranla daha kısadır.Pireler kanatsız hayvanlardır ve hareketleri ancak zıplayarak olur.
2-pire ne ile beslenir?
beslenme alanları ve beslen me şekilleri cok farklıdır. İnsanlar ve hayvanlar üzerinde bulunan Pire çeşitleri kan ile beslenir. Bitkiler üzerinde yaşayan Pire çeşitleri ise bitkisel beslenirler.Su Piresi de sudaki organik ve inorganik maddeler yerler.
Pire beslenirken bir canlıdan diğer bir canlıya geçer ve bu canlılar arasında sürekli mikrop taşır ve bulaştırır. İnsan ve hayvana ulaşamayan Pire uzun zaman açlığa dayanabilir.
3-pirelerin ömrü ne kadar?
Pireler iklim ve beslenme koşullarına göre değişiklik gösterir.iyi beslenen uygun ortamlarda yaşayan pireler 1-3 yıl kadar yaşayabilirler.kasım aralık ocak ve subat aylarında pireler pek görülmez.
Pire ısırması ile insana bulaşan belli başlı hastalıklar şunlardır
1-Humma hastalığı
2-Dizanteri
3-Alerjik hatalıkları
4-Veba hastalığı
5-Tifüs hastalığı
6-Ateşli hastalıklar
7-Cilt hastalıkları
8-Tularemi hastalığı gibi birçok hastalığın taşıyıcıları Pirelerdir.
4-kaç tür pire vardı?
İnsanlara zarar veren ve insanların sıklıkla karşılaştıkları bazı Pire çeşitleri şöyledir:
kedi Piresi, köpek Piresi, pamuk Piresi, kum Piresi, sıçan Piresi, insan Piresi, toz Piresi, bitki Piresi.vb gibi Pire çeşitleri bulunmakdatır.
5-Pire ilaclamanın püf noktaları nelerdir?
İlaçlama ilaçlama üzerine eğitim almış uzman personel tarafından yapılmalıdır.Kullanılan ilaçlar ve malzemeler sağlık bakanlığı onaylı olması gerekir.Ayrıca ilaçlanan ortam mutlaka 5-6 saat kapalı olması gerekir.İlaçlamadan sonra ilaçlanan alan 2 saat havalandırılmalıdır.
